ข้ามไปยังเนื้อหา
แผงโซลาร์บนหลังคาอาคารอุตสาหกรรมสำหรับพิจารณา Private PPA

Private PPA ก่อนตัดสินใจ

ทำความเข้าใจการซื้อไฟจากโซลาร์ในพื้นที่ของธุรกิจ ตั้งแต่ความพร้อมของอาคาร วิธีเทียบค่าใช้จ่าย ไปจนถึงเงื่อนไขที่ต้องตกลงก่อนเซ็นสัญญา

Private PPA คือสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระหว่างเอกชน โดยรูปแบบที่กล่าวถึงในบทความนี้คือการให้ผู้พัฒนาโครงการลงทุนติดตั้งระบบโซลาร์ในพื้นที่ของผู้ใช้ไฟ แล้วขายไฟตามอัตราและเงื่อนไขที่ตกลงกัน ธุรกิจจึงลดภาระลงทุนระบบตั้งแต่ต้น แต่ยังมีค่าไฟและข้อผูกพันระยะยาว ความเหมาะสมไม่ได้ขึ้นอยู่กับส่วนลดต่อหน่วยเพียงอย่างเดียว ต้องพิจารณาเวลาที่ใช้ไฟ ความพร้อมของหลังคา และแผนใช้อาคารตลอดอายุสัญญาควบคู่กัน

Private PPA ทำงานอย่างไร

ระบบผลิตไฟใกล้จุดใช้งานและจ่ายเข้าอาคาร ส่วนไฟที่ยังขาดซื้อจากการไฟฟ้าตามปกติ หน่วยไฟที่เรียกเก็บต้องอ้างอิงมิเตอร์และวิธีคำนวณที่ระบุในสัญญา ไม่ควรใช้ตัวเลขกำลังติดตั้งแทนปริมาณไฟที่ธุรกิจจะใช้ได้จริง

ผู้พัฒนาโครงการ

โดยทั่วไปเป็นผู้จัดหาเงินทุน ออกแบบ ติดตั้ง และถือกรรมสิทธิ์ระบบระหว่างสัญญา รวมถึงดูแลการเดินระบบตามขอบเขตที่ตกลง ข้อเสนอควรระบุผู้รับผิดชอบการขออนุญาต การเชื่อมต่อ การซ่อมอุปกรณ์ และประกันภัย

ผู้ใช้ไฟและพื้นที่

จัดเตรียมพื้นที่และข้อมูลการใช้ไฟ อนุญาตให้เข้าตรวจหรือบำรุงรักษาตามเงื่อนไข และชำระค่าไฟที่เรียกเก็บ ควรมีผู้ประสานงานที่ตรวจสอบข้อมูลมิเตอร์และแจ้งการเปลี่ยนแปลงการใช้อาคารให้ผู้พัฒนาทราบ

บทความนี้เน้นระบบที่ติดตั้งในพื้นที่ผู้ใช้ไฟ ส่วนโครงการซื้อไฟจากแหล่งผลิตอื่นผ่านโครงข่ายการไฟฟ้า หรือ Direct PPA ผ่าน TPA มีเงื่อนไขการใช้โครงข่ายและการเข้าร่วมโครงการต่างออกไป การทำสัญญาซื้อไฟระหว่างเอกชนจึงไม่ได้ทำให้ใช้โครงข่ายส่งไฟได้โดยอัตโนมัติ

อาคารแบบไหนเหมาะกับ PPA

โรงงาน คลังสินค้า หรืออาคารพาณิชย์ที่ใช้ไฟกลางวันต่อเนื่องเป็นจุดเริ่มต้นที่น่าสำรวจ ขนาดระบบควรสัมพันธ์กับโหลดไฟ ซึ่งหมายถึงความต้องการใช้กำลังไฟฟ้าของอาคารในแต่ละช่วงเวลา ไม่ใช่กำหนดจากพื้นที่หลังคาเพียงอย่างเดียว

แบบหลังคาและเอกสารสำหรับประเมินโครงการ Private PPA

ตรวจรูปแบบการใช้ไฟ

เตรียมบิลย้อนหลังให้ครอบคลุมฤดูกาล เช่น 12 เดือน พร้อมเวลาเปิดงาน วันหยุด และแผนเพิ่มหรือลดกำลังผลิต หากมีข้อมูลโหลดรายช่วงเวลาให้นำมาใช้ด้วย โดยเฉพาะโหลดกลางวันในวันหยุด ซึ่งอาจต่ำกว่าวันทำงานมาก

ตรวจสิทธิ์และสภาพอาคาร

ให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินโครงสร้าง อายุหลังคา เงาบัง และระบบไฟฟ้า ตรวจสิทธิ์ใช้พื้นที่และความยินยอมของเจ้าของอาคาร หากเช่าพื้นที่ ต้องเทียบระยะเวลาเช่ากับอายุสัญญา รวมถึงแผนซ่อมหลังคาและการเข้าถึงอุปกรณ์

ข้อมูลการใช้ไฟและผลสำรวจอาคารช่วยให้กำหนดขนาดระบบได้เหมาะสม หากมีแผนย้ายสถานที่หรือเปลี่ยนหลังคาในเร็ว ๆ นี้ ควรจัดลำดับงานและระยะเวลาดำเนินโครงการให้สอดคล้องกันก่อนขอราคา

เทียบกับการลงทุนโซลาร์เอง

ทั้งสองทางเลือกใช้พลังงานแสงอาทิตย์ลดไฟที่ซื้อจากระบบได้ แต่ต่างกันที่เงินลงทุน กรรมสิทธิ์ และการแบ่งความรับผิดชอบ ควรเทียบตลอดช่วงเวลาที่ธุรกิจคาดว่าจะใช้อาคาร ไม่ใช่ดูเฉพาะปีแรก

ประเด็นPrivate PPAลงทุนและถือระบบเอง
เงินเริ่มต้นผู้พัฒนาลงทุนระบบตามข้อเสนอ ผู้ใช้ไฟอาจมีค่าเตรียมพื้นที่หรือปรับปรุงอาคารธุรกิจรับต้นทุนจัดซื้อและติดตั้ง หรือมีต้นทุนทางการเงินหากกู้ลงทุน
ค่าใช้จ่ายต่อเนื่องซื้อไฟตามสูตรราคาและค่าใช้จ่ายที่ตกลง หากมียอดซื้อขั้นต่ำ อาจต้องจ่ายตามขั้นต่ำแม้ใช้จริงน้อยกว่ารับค่าดูแล ประกัน และเปลี่ยนอุปกรณ์ตามอายุใช้งานหรือสัญญาบริการ
กรรมสิทธิ์ระบบโดยทั่วไปเป็นของผู้พัฒนาระหว่างสัญญา การโอนเมื่อสิ้นสุดต้องดูข้อกำหนดเป็นของธุรกิจตามเงื่อนไขการจัดซื้อและการเงินที่ใช้
ความยืดหยุ่นเปลี่ยนพื้นที่หรือยุติก่อนกำหนดอาจมีค่าใช้จ่ายและต้องได้รับความยินยอมตัดสินใจปรับปรุงหรือย้ายระบบได้มากกว่า แต่รับต้นทุนและข้อจำกัดทางเทคนิคเอง

Private PPA อาจเหมาะกับธุรกิจที่ต้องการรักษาเงินทุนสำหรับกิจการหลัก ส่วนการลงทุนเองควรประเมินเงินสด ผลตอบแทน และความพร้อมในการดูแล ไม่มีทางเลือกใดคุ้มกว่าสำหรับทุกอาคาร

คิดผลประหยัดจากอะไร

ตัวอย่างสมมตินี้ให้ค่าไฟส่วนที่หลีกเลี่ยงได้เท่ากับ 4.00 บาทต่อหน่วย โดยรวมค่า Ft ซึ่งเป็นค่าไฟฟ้าผันแปรตามรอบประกาศแล้ว และให้ราคา PPA เท่ากับ 3.20 บาทต่อหน่วย ทั้งสองราคาเป็นราคาสมมติก่อนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ไม่ใช่อัตราเสนอขายจริง ไฟฟ้า 1 หน่วยเท่ากับ 1 กิโลวัตต์ชั่วโมง (kWh) เมื่อนำหน่วยไฟโซลาร์ที่ใช้แทนได้จริงคูณส่วนต่างราคา 0.80 บาทต่อหน่วย จะได้ผลดังนี้

ใช้ไฟโซลาร์ได้มาก

ไฟโซลาร์ที่ใช้แทนได้ต่อเดือน

25,000 หน่วย

25,000 × (4.00 − 3.20)

ส่วนต่างค่าไฟเบื้องต้น

20,000 บาท/เดือน

เมื่อใช้ไฟโซลาร์แทนไฟจากการไฟฟ้าได้ตามจำนวนนี้ ส่วนต่างจะเพิ่มตามหน่วยที่ใช้ได้จริง โดยยังไม่หักค่าใช้จ่ายอื่น

ใช้ไฟโซลาร์ได้น้อย

ไฟโซลาร์ที่ใช้แทนได้ต่อเดือน

15,000 หน่วย

15,000 × (4.00 − 3.20)

ส่วนต่างค่าไฟเบื้องต้น

12,000 บาท/เดือน

แม้ได้ราคาต่อหน่วยเท่ากัน แต่ส่วนต่างรวมลดลงเมื่อใช้ไฟโซลาร์แทนไฟจากการไฟฟ้าได้น้อยลง

ตัวอย่างนี้สมมติว่าไม่มีภาระซื้อไฟส่วนที่ไม่ได้ใช้ และยังไม่หักค่าใช้จ่ายอื่น ผลประหยัดจริงต้องคำนวณจากการใช้ไฟในแต่ละช่วงเวลา สูตรปรับราคา และภาระซื้อขั้นต่ำหากมี โดยไม่ถือว่าค่าความต้องการพลังไฟฟ้าและค่าบริการจะลดลงตามหน่วยโซลาร์ทั้งหมด

แยกต้นทุนให้ครบก่อนเทียบราคา

ก่อนเริ่มเดินระบบ

ขอรายการที่รวมในข้อเสนอ เช่น งานออกแบบ อุปกรณ์ ติดตั้ง และการเชื่อมต่อ พร้อมแยกงานเตรียมพื้นที่ เสริมโครงสร้าง เปลี่ยนหลังคา หรือปรับระบบไฟฟ้า ระบุผู้จ่ายและช่วงเวลาชำระของแต่ละงานให้ครบ

ระหว่างอายุสัญญา

แยกค่าไฟตามสัญญาออกจากค่าดูแล ประกัน และการเปลี่ยนอุปกรณ์ ตรวจว่าแต่ละรายการรวมในราคาแล้วหรือเรียกเก็บเพิ่ม พร้อมระบุค่าใช้จ่ายเมื่อต้องถอดและติดตั้งระบบกลับเพื่อซ่อมหลังคา

คำว่าไม่ต้องลงทุนระบบไม่ได้หมายความว่าไม่มีค่าใช้จ่ายทุกกรณี ควรขอตารางกระแสเงินสดตลอดสัญญาที่แยกผู้จ่ายและช่วงเวลาชำระ แล้วเปรียบเทียบกรณีใช้ไฟตามแผนกับกรณีใช้ไฟลดลง เพื่อเห็นภาระรวมก่อนเลือกข้อเสนอ

เงื่อนไขสัญญาที่ควรตรวจ

ราคาและการวัดหน่วย

ระบุจุดมิเตอร์ รอบอ่านหน่วย วิธีตรวจสอบข้อมูล และขั้นตอนโต้แย้งใบแจ้งหนี้ ตรวจว่าราคาคงที่หรือผูกกับค่าใด ปรับตามสูตรใด และรวมภาษีหรือค่าใช้จ่ายใดแล้วบ้าง

ไฟส่วนเกินและโหลดลด

ระบุวิธีคิดเงินเมื่อโรงงานหยุดงานหรือใช้ไฟลดลง รวมถึงผู้รับภาระของหน่วยไฟที่ผลิตแต่ไม่ได้ใช้ ตกลงวิธีจัดการไฟส่วนเกินและข้อยกเว้นของยอดซื้อขั้นต่ำ หากมีข้อกำหนดดังกล่าว

อาคารและความเสียหาย

กำหนดสิทธิ์เข้าพื้นที่ การประสานงานซ่อมหลังคา มาตรการความปลอดภัย และผู้รับผิดชอบหากเกิดการรั่วซึมหรือความเสียหาย พร้อมตรวจวงเงินประกันและข้อยกเว้น

ยุติและสิ้นสุดสัญญา

ตรวจค่าเลิกก่อนกำหนด การโอนสัญญาเมื่อขายหรือย้ายกิจการ และสิทธิ์ซื้อระบบต่อ ระบุว่าจะโอน ต่อสัญญา หรือรื้อถอนอย่างไร รวมถึงสภาพระบบที่ส่งมอบและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง

ให้ฝ่ายกฎหมาย วิศวกรรม และการเงินตรวจร่างฉบับเดียวกัน พร้อมทดสอบเงื่อนไขกับเหตุการณ์ที่ธุรกิจอาจพบจริง เช่น หยุดผลิต ซ่อมอาคาร หรือเปลี่ยนผู้ถือสิทธิ์ในพื้นที่

ขอข้อเสนอและติดตามอย่างไร

ก่อนเลือกข้อเสนอ

ใช้ข้อมูลชุดเดียวกันส่งบิล โหลดรายช่วงเวลา แบบอาคาร และแผนการใช้งานให้ผู้เสนอราคาแต่ละรายบนสมมติฐานเดียวกัน เพื่อให้เทียบราคา ขนาดระบบ และผลประหยัดได้ตรงกัน

ตรวจข้อผูกพันด้านผลงานแยกประมาณการผลผลิตออกจากข้อผูกพันจริง ตรวจว่ามีการรับประกันผลผลิตหรือความพร้อมใช้งานหรือไม่ วัดจากข้อมูลใด มีข้อยกเว้นอะไร และเยียวยาอย่างไรหากไม่เป็นไปตามที่ตกลง

หลังเริ่มใช้ระบบ

ตรวจข้อมูลและใบแจ้งหนี้ติดตามไฟที่ผลิต ไฟที่ใช้จริง เวลาหยุดระบบ และค่าไฟที่เรียกเก็บ เทียบกับโหลดของอาคาร รวมถึงบันทึกวันที่หยุดงานหรือมีการเปลี่ยนแปลงการผลิต

กำหนดการดูแลให้ชัดระบุช่องทางแจ้งเหตุ ระยะเวลาตอบสนอง แผนบำรุงรักษา และผู้รับผิดชอบอุปกรณ์ชำรุด หากมีใบรับรองพลังงานหมุนเวียน ให้ตกลงสิทธิ์และหลักฐานการใช้ก่อนนำไปกล่าวอ้างด้านสิ่งแวดล้อม

ชุดข้อมูลสำหรับตัดสินใจควรมีราคา ขอบเขตงาน สมมติฐานการผลิตและใช้ไฟ ร่างสัญญา และวิธีตรวจผลหลังใช้งาน ขอคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษรสำหรับประเด็นที่ยังไม่ชัด เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายใช้เงื่อนไขชุดเดียวกันตั้งแต่เริ่มโครงการ

คำถามเกี่ยวกับ Private PPA

Private PPA ต่างจากการเช่าระบบอย่างไร

PPA เน้นการซื้อไฟตามหน่วยและเงื่อนไขที่ตกลง ส่วนการเช่าระบบเน้นค่าเช่าเพื่อใช้ทรัพย์สิน แต่ข้อเสนออาจมีค่าคงที่หรือภาระขั้นต่ำเพิ่มเติม จึงควรดูวิธีคิดเงินและการแบ่งความรับผิดชอบในสัญญาจริงมากกว่าชื่อแพ็กเกจ

ยังต้องจ่ายค่าไฟให้การไฟฟ้าหรือไม่

โดยทั่วไปยังต้องซื้อไฟส่วนที่โซลาร์ผลิตไม่พอ รวมถึงอาจมีค่าความต้องการพลังไฟฟ้าและค่าบริการตามประเภทผู้ใช้ไฟ บิล PPA จึงต้องอ่านร่วมกับบิลการไฟฟ้าเพื่อประเมินต้นทุนรวม

อาคารเช่าสามารถทำ Private PPA ได้ไหม

ต้องตรวจสิทธิ์ติดตั้ง ความยินยอมของเจ้าของอาคาร ระยะเวลาเช่า และข้อกำหนดเมื่อเปลี่ยนผู้เช่าหรือยุติสัญญาเช่า หากสิทธิ์ใช้พื้นที่สั้นกว่าสัญญาซื้อไฟ ควรตกลงแนวทางรองรับก่อนเริ่มโครงการ

ไฟดับแล้วโซลาร์ยังจ่ายไฟให้อาคารหรือไม่

ระบบเชื่อมต่อโครงข่ายทั่วไปจะหยุดจ่ายเมื่อไฟฟ้าจากระบบดับเพื่อความปลอดภัย การสำรองไฟต้องมีอุปกรณ์และการออกแบบรองรับโดยเฉพาะ เช่น ระบบกักเก็บพลังงานและการแยกวงจร จึงไม่ควรถือว่า PPA เป็นระบบไฟสำรองในตัว

หมดสัญญาแล้วระบบเป็นของผู้ใช้ไฟเลยไหม

ไม่ควรสรุปเช่นนั้นจนกว่าจะตรวจสัญญา บางโครงการกำหนดโอนกรรมสิทธิ์ บางโครงการมีราคาซื้อออก ต่อสัญญา หรือรื้อถอน ควรระบุค่าใช้จ่าย สภาพอุปกรณ์ และผู้รับผิดชอบการส่งมอบไว้ล่วงหน้า

ต่างจาก Direct PPA ผ่านโครงข่ายอย่างไร

บทความนี้กล่าวถึงโซลาร์ที่ติดตั้งในพื้นที่ผู้ใช้ไฟ ส่วน Direct PPA ผ่านโครงข่ายเป็นการซื้อไฟที่ต้องมีข้อตกลงใช้โครงข่ายและปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ของโครงการที่เกี่ยวข้อง คำว่า Direct PPA อาจใช้ต่างกันตามบริบท จึงควรตรวจทั้งตำแหน่งแหล่งผลิต วิธีส่งไฟ และรูปแบบสัญญาให้ตรงกับโครงการที่กำลังพิจารณา